Gdzie zgłosić telefon, który nie powinien się zdarzyć
Zgłoszenie wysłane pod niewłaściwy adres wraca po tygodniach albo nie wraca wcale. Ten tekst porządkuje, która instytucja zajmuje się natrętnym marketingiem, która danymi osobowymi, a która oszustwem.
Najczęstszy powód, dla którego zgłoszenie kończy się niczym, to pomyłka w adresacie. Skarga na oszustwo trafia do urzędu zajmującego się ochroną danych, sprawa marketingowa — na policję, a opis natrętnych telefonów ląduje w instytucji działającej wyłącznie w interesie zbiorowym. Wszystkie zostają rozpatrzone poprawnie i żadna nie załatwia sprawy.
Dlatego zanim cokolwiek wyślesz, nazwij sytuację. Od niej zależy cała reszta.
Trzy różne sytuacje
Pierwsza: straciłeś pieniądze albo ktoś uzyskał dostęp do twojego konta, urządzenia lub danych karty. To sprawa pilna, o charakterze kryminalnym.
Druga: nie straciłeś pieniędzy, ale twoje dane są przetwarzane wbrew twojej woli — mimo sprzeciwu, po wycofaniu zgody albo bez wiadomego źródła.
Trzecia: telefony są uciążliwe, powtarzają się, dzwoni automat albo numer podszywa się pod inny. Tu chodzi o zasady prowadzenia komunikacji elektronicznej.
Sytuacje potrafią się nakładać. Wtedy zgłasza się równolegle, w kolejności od najpilniejszej.
Bank — pierwszy telefon, gdy w grę wchodzą pieniądze
Jeżeli podałeś kod, dane karty, hasło albo wpuściłeś kogoś na swoje urządzenie, zaczynasz od banku. Zgłaszasz podejrzenie oszustwa, prosisz o zablokowanie karty i dostępu do bankowości oraz o sprawdzenie ostatnich operacji. Numer bierzesz z odwrotu karty albo z umowy — nigdy z rozmowy, która właśnie się skończyła.
Transakcję wykonaną bez twojej zgody zgłasza się jako nieautoryzowaną, a zgłoszenie warto potwierdzić na piśmie, zachowując kopię. Zwlekanie działa na twoją niekorzyść, więc telefon do banku wykonuje się natychmiast, także w nocy i w weekend.
Policja i prokuratura — zawiadomienie o przestępstwie
Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa składa się na policji lub w prokuraturze, ustnie do protokołu albo na piśmie. Nie potrzebujesz pewności, że przestępstwo zostało popełnione — wystarczy uzasadnione podejrzenie.
Przygotuj zwięzły opis: kiedy odbyła się rozmowa, z jakiego numeru, kto się przedstawił, czego żądano, co zrobiłeś oraz jakie były skutki. Dołącz to, co masz: wiadomości, historię połączeń, potwierdzenia przelewów, adresy stron, na które kierowano. Zapisz numer sprawy, gdy go otrzymasz.
Zastrzeżenie numeru PESEL
Kiedy w rozmowie padły dane pozwalające podszyć się pod ciebie, rozważ zastrzeżenie numeru PESEL. Zastrzeżenie ogranicza możliwość zaciągnięcia zobowiązania na twoje dane, a wprowadza się je w banku, w urzędzie gminy oraz w rządowej aplikacji mObywatel. Można je później cofnąć, gdy sam potrzebujesz załatwić sprawę wymagającą sprawdzenia tożsamości.
To działanie zapobiegawcze, nie zgłoszenie. Nie zastępuje zawiadomienia i nie cofa skutków tego, co już się wydarzyło.
CERT Polska — fałszywe strony, linki i wiadomości
Zespołowi reagowania na incydenty komputerowe zgłasza się to, co dotyczy internetu: adresy fałszywych stron udających bank lub sklep, wiadomości z linkami, aplikacje podszywające się pod znane usługi. Zgłoszenie służy blokowaniu takich adresów, więc pomaga nie tylko tobie — także kolejnym osobom, które dostaną tę samą wiadomość.
Nie klikaj w link po to, żeby „sprawdzić i opisać”. Wystarczy skopiować adres oraz zrobić zrzut ekranu wiadomości.
UODO — dane osobowe
Urząd Ochrony Danych Osobowych zajmuje się przetwarzaniem danych: zignorowanym sprzeciwem, kontaktem mimo wycofanej zgody, brakiem odpowiedzi na żądanie udzielenia informacji, odmową udostępnienia kopii danych, a także wyciekiem.
Skarga wymaga wskazania administratora, więc wcześniej warto ustalić, kto nim jest — służy do tego pytanie zadane w rozmowie i opisane na stronie /sprzeciw-i-wycofanie-zgody/. Do skargi dołącza się kopię własnego pisma i dowód jego wysłania.
UKE — zasady komunikacji elektronicznej
Urząd Komunikacji Elektronicznej odpowiada za przestrzeganie przepisów o komunikacji elektronicznej. Tam trafiają sprawy dotyczące marketingu telefonicznego prowadzonego bez zgody abonenta, automatycznych systemów wywołujących, uporczywych połączeń oraz podszywania się pod cudzy numer.
Do zgłoszenia przydaje się historia połączeń: daty, godziny, numery i powtarzalność. To ta sama dokumentacja, którą prowadzisz na własny użytek.
UOKiK i rzecznik konsumentów — sprawy umów i praktyk rynkowych
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zajmuje się praktykami naruszającymi zbiorowe interesy konsumentów, na przykład wprowadzającym w błąd sposobem sprzedaży stosowanym wobec wielu osób. Zawiadomienie warto złożyć, ale trzeba wiedzieć, że urząd nie prowadzi twojej indywidualnej sprawy i nie odzyska za ciebie pieniędzy.
Twoją sprawą zajmuje się miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów — pomaga bezpłatnie mieszkańcom swojego miasta lub powiatu, ocenia sytuację i pomaga przygotować pismo do przedsiębiorcy. Przy sporach dotyczących usług telekomunikacyjnych i energetycznych działają też sektorowe formy polubownego rozwiązywania sporów, o które można zapytać u rzecznika.
Operator telekomunikacyjny
Swojemu operatorowi zgłaszasz połączenia podszywające się pod cudze numery, uporczywe automaty i wiadomości wyglądające na próbę wyłudzenia. Operatorzy mają obowiązki związane z przeciwdziałaniem takim nadużyciom, a część z nich udostępnia narzędzia do blokowania połączeń. Zapytaj też, jakie możliwości daje twoja umowa — bywa, że dostępna usługa nigdy nie została włączona.
Co przygotować do każdego zgłoszenia
- datę i godzinę rozmowy oraz numer, z którego dzwoniono;
- nazwę firmy podaną przez rozmówcę i imię, którym się przedstawił;
- opis żądania: o co proszono i co zostało powiedziane;
- twoje działania: co podałeś, czego nie podałeś, czy coś zainstalowałeś;
- posiadane dowody: wiadomości, zrzuty ekranu, potwierdzenia operacji, nagranie;
- kopie wcześniejszej korespondencji z firmą i dowody jej wysłania.
Jak sięgnąć po zapis samej rozmowy, opisuje osobny tekst o nagraniu rozmowy.
Czego zgłoszenie nie załatwi
Nie zwróci automatycznie pieniędzy. Postępowanie urzędu dotyczy naruszenia przepisów, a nie twojego rozliczenia z firmą — dlatego równolegle prowadzi się sprawę z bankiem i, gdy trzeba, z pomocą rzecznika konsumentów lub prawnika.
Nie zadziała też wstecz na cudzą pamięć. Im później sporządzisz opis, tym mniej szczegółów w nim zostanie. Notatka spisana tego samego dnia jest najtańszym i najskuteczniejszym elementem całej procedury.
Jeżeli nie masz pewności, czy rozmowa była oszustwem, czy tylko natrętną sprzedażą, zacznij od rozpoznania jej konstrukcji — służy do tego strona /rozpoznaj-oszustwo/.